Bạn có từng mở nắp buồng dầu của gối đỡ ra kiểm tra và thấy lớp dầu bên trong sủi bọt li ti, đôi khi kèm theo mùi khét nhẹ? Nhiều thợ vận hành lần đầu gặp tình trạng này thường không để ý, nghĩ rằng dầu bôi trơn “nổi bọt một chút” là bình thường. Nhưng thực tế,
hiện tượng sủi bọt dầu trong gối đỡ ngâm dầu là tín hiệu cho thấy hệ thống bôi trơn đang gặp trục trặc và cần được xử lý sớm.
Gối đỡ ngâm dầu được dùng phổ biến trong các hệ thống quạt công nghiệp công suất lớn, máy nghiền, băng tải nặng – những vị trí mà tốc độ vòng quay cao và tải trọng liên tục đặt áp lực lớn lên ổ bi. Dầu bôi trơn trong buồng gối đỡ không chỉ giảm ma sát mà còn đóng vai trò tản nhiệt và bảo vệ bề mặt kim loại khỏi ăn mòn. Khi dầu bắt đầu sủi bọt, khả năng bôi trơn suy giảm đáng kể, và nếu để kéo dài, ổ bi có thể hỏng chỉ trong vài tuần.
Vì sao dầu trong buồng gối đỡ lại sủi bọt?
-
Nhiệt độ vận hành vượt ngưỡng chịu đựng của dầu: Mỗi loại dầu bôi trơn đều có một ngưỡng nhiệt độ làm việc khuyến nghị, thường nằm trong khoảng 60-80°C tùy cấp độ nhớt. Khi gối đỡ hoạt động liên tục ở tải nặng mà không được giải nhiệt tốt, nhiệt độ buồng dầu có thể đẩy lên trên 90°C. Ở mức này, các phân tử dầu bắt đầu phân hủy nhiệt, sinh ra khí và tạo bọt. Bạn sẽ thấy dầu chuyển màu sẫm nhanh hơn bình thường, kèm theo mùi cháy nhẹ khi mở nắp kiểm tra.
-
Dầu bị lẫn nước hoặc tạp chất: Trong môi trường nhà xưởng có độ ẩm cao hoặc hơi nước từ quy trình sản xuất, nước có thể xâm nhập vào buồng dầu qua phớt chắn bị mòn. Chỉ cần khoảng 0,1% hàm lượng nước trong dầu là đã đủ gây ra hiện tượng sủi bọt khi nhiệt độ tăng, vì nước sôi ở nhiệt độ thấp hơn nhiều so với dầu. Ngoài ra, bụi kim loại mịn từ quá trình mài mòn ổ bi cũng đóng vai trò như chất xúc tác khiến dầu tạo bọt dễ hơn.
-
Mức dầu không đúng hoặc đổ sai loại dầu: Đổ dầu quá đầy khiến các chi tiết quay khuấy dầu liên tục, tạo bọt khí cơ học. Ngược lại, mức dầu quá thấp khiến ổ bi không được ngâm đều, ma sát tăng và sinh nhiệt cục bộ. Một lỗi phổ biến khác là pha trộn hai loại dầu có gốc khác nhau – ví dụ dầu gốc khoáng với dầu tổng hợp – khiến phụ gia chống bọt trong dầu bị vô hiệu hóa.
Bạn nên lưu ý thêm rằng gối đỡ lắp trên các hệ thống có rung động mạnh như quạt ly tâm xử lý bụi gỗ hoặc bụi kim loại thường gặp tình trạng sủi bọt sớm hơn, bởi rung động liên tục làm tăng tốc độ khuấy trộn dầu với không khí.
Cách kiểm tra và khắc phục hiệu quả
Bước đầu tiên khi phát hiện dầu sủi bọt là dừng máy, để gối đỡ nguội tự nhiên rồi mở nắp buồng dầu quan sát. Nếu dầu có màu nâu đen, sủi bọt nhiều và có mùi khét thì gần như chắc chắn dầu đã bị biến chất do quá nhiệt, cần xả bỏ hoàn toàn và thay dầu mới. Trước khi đổ dầu thay thế, hãy dùng dầu rửa chuyên dụng hoặc dầu sạch cùng loại để tráng buồng dầu, loại bỏ cặn bám trên thành buồng và bề mặt ổ bi.
Để kiểm tra xem dầu có bị lẫn nước hay không, bạn có thể lấy một ít mẫu dầu nhỏ lên bề mặt kim loại nóng khoảng 150°C. Nếu dầu kêu lách tách và bắn tung tóe thì có nước lẫn bên trong. Khi đó, ngoài việc thay dầu, bạn cần kiểm tra và thay phớt chắn dầu vì đây chính là đường xâm nhập chính của nước và bụi bẩn.
Về mức dầu, hầu hết gối đỡ ngâm dầu chuẩn đều có vạch chỉ mức trên buồng dầu hoặc mắt kính quan sát. Mức dầu đúng thường ngập khoảng 1/3 đến 1/2 viên bi dưới cùng của ổ bi. Đổ vượt quá mức này sẽ gây khuấy dầu, còn thấp hơn sẽ khiến ổ bi chạy khô từng lúc. Nếu gối đỡ không có vạch chỉ mức, bạn nên đối chiếu với catalogue hoặc hướng dẫn của nhà sản xuất để xác định thể tích dầu phù hợp. Đối với các doanh nghiệp đang sử dụng
gối đỡ ngâm dầu Hà Nội, việc tuân thủ đúng thông số kỹ thuật từ nhà cung cấp sẽ giúp hạn chế đáng kể các lỗi phát sinh trong quá trình vận hành.
Với các hệ thống quạt công nghiệp vận hành 3 ca liên tục, đội ngũ kỹ thuật tại
Môi trường Green Life thường khuyến nghị lịch kiểm tra dầu gối đỡ mỗi 2 tuần một lần, kết hợp đo nhiệt độ buồng dầu bằng súng bắn nhiệt. Khi nhiệt độ buồng dầu liên tục trên 85°C dù đã thay dầu đúng loại và đúng mức, bạn cần xem xét lại tải trọng hệ thống hoặc bổ sung giải pháp giải nhiệt cho gối đỡ.
Phát hiện và xử lý sớm hiện tượng sủi bọt dầu trong gối đỡ ngâm dầu sẽ giúp bạn tránh được những hư hỏng ổ bi không đáng có, giảm chi phí thay thế và quan trọng hơn là giữ cho hệ thống vận hành ổn định. Đừng bỏ qua những dấu hiệu nhỏ từ buồng dầu – đó thường là cảnh báo sớm nhất trước khi gối đỡ thực sự gặp sự cố nghiêm trọng.
){kind=link}