Bạn đang vận hành hệ thống quạt hay băng tải bình thường thì bỗng nghe tiếng rít, tiếng ù hoặc tiếng lạch cạch phát ra từ cụm gối đỡ ngâm dầu? Đừng bỏ qua tín hiệu đó. Trong môi trường nhà máy, một tiếng ồn nhỏ từ gối đỡ có thể là dấu hiệu sớm của hỏng hóc nghiêm trọng – từ cháy vòng bi cho đến gãy trục nếu không xử lý kịp.
Thực tế ở nhiều xưởng cơ khí và nhà máy gỗ, gối đỡ ngâm dầu thường bị xem nhẹ vì “vẫn quay được”. Nhưng khi tiếng ồn đã xuất hiện, tức là bên trong đã có vấn đề. Bài viết này giúp bạn xác định nguyên nhân và biết chính xác cần
làm gì khi gối đỡ ngâm dầu xuất hiện tiếng ồn lạ trước khi mọi thứ trở nên tốn kém hơn.
Những nguyên nhân phổ biến khiến gối đỡ ngâm dầu phát ra tiếng ồn bất thường
Không phải tiếng ồn nào cũng giống nhau, và mỗi kiểu âm thanh lại chỉ về một nguyên nhân khác nhau. Bạn cần lắng nghe kỹ để phân biệt trước khi quyết định tháo hay không tháo gối đỡ ra kiểm tra.
-
Thiếu dầu bôi trơn hoặc dầu bị biến chất: Gối đỡ ngâm dầu hoạt động dựa trên lớp màng dầu giữa bạc đạn và trục. Khi dầu cạn, dầu bị lẫn bụi kim loại hoặc đã oxy hóa do nhiệt độ vận hành cao kéo dài, lớp màng này mỏng đi và ma sát tăng đột ngột. Tiếng rít liên tục, đều đều là dấu hiệu điển hình nhất của tình trạng này. Ở các xưởng đúc đồng hay đúc nhôm – nơi nhiệt độ môi trường xung quanh thường xuyên trên 40°C – dầu bôi trơn xuống cấp nhanh hơn nhiều so với điều kiện bình thường.
-
Vòng bi bị mòn hoặc rỗ bề mặt: Nếu bạn nghe tiếng lạch cạch theo chu kỳ quay, khả năng cao là bi hoặc rãnh bi đã bị mòn không đều, thậm chí xuất hiện các vết rỗ nhỏ trên bề mặt tiếp xúc. Tình trạng này hay gặp khi gối đỡ phải chịu tải rung liên tục – ví dụ trên hệ thống sàng rung trong nhà máy gạch men hoặc cụm quạt hút bụi công suất lớn.
-
Lắp đặt lệch tâm hoặc lỏng bu lông nền: Đôi khi tiếng ồn không đến từ bên trong gối đỡ mà do cụm lắp đặt bị lệch. Trục không đồng tâm với gối đỡ sẽ tạo ra lực hướng tâm bất thường, gây tiếng ù trầm kèm rung lắc ở chân đế. Bạn có thể kiểm tra nhanh bằng cách đặt tay lên thân gối đỡ khi máy đang chạy – nếu rung mạnh bất thường ở một phía thì gần như chắc chắn là vấn đề đồng tâm.
-
Bụi bẩn, hạt mài mòn lọt vào bên trong: Ở các nhà máy gỗ và xưởng cơ khí, mạt gỗ mịn hoặc phoi kim loại rất dễ xâm nhập qua phớt chắn bụi đã xuống cấp. Khi các hạt này lọt vào vùng bôi trơn, chúng hoạt động như giấy nhám, mài mòn bề mặt bi và rãnh từ bên trong. Tiếng ồn lúc này thường không đều, lúc có lúc không, và tăng dần theo thời gian.
Cách xử lý và phòng ngừa để gối đỡ vận hành êm trở lại
Khi đã xác định được nguồn gốc tiếng ồn, bước tiếp theo phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng. Nếu tiếng ồn mới xuất hiện trong vài ngày gần đây và gối đỡ chưa nóng bất thường, bạn hoàn toàn có thể xử lý tại chỗ mà chưa cần thay thế. Việc đầu tiên là dừng máy, kiểm tra mức dầu và chất lượng dầu bôi trơn. Dầu tốt phải trong, không có cặn kim loại lấp lánh, không có mùi khét. Nếu dầu đã đen hoặc đặc quánh, hãy xả sạch và thay dầu mới đúng chủng loại theo khuyến cáo của nhà sản xuất gối đỡ.
Trường hợp tiếng lạch cạch theo chu kỳ kèm theo rung lắc, bạn nên tháo gối đỡ ra để kiểm tra trực tiếp vòng bi. Bề mặt bi và rãnh bi cần nhẵn, không có vết rỗ hay vết xước sâu. Nếu đã rỗ thì không có cách nào phục hồi – thay mới là phương án duy nhất. Một lưu ý mà nhiều thợ bảo trì hay bỏ sót là kiểm tra luôn phớt chắn bụi khi đã tháo gối đỡ. Phớt cứng, nứt hoặc biến dạng chính là lý do bụi lọt vào ngay từ đầu.
Về phòng ngừa lâu dài, bạn nên thiết lập lịch kiểm tra định kỳ cho toàn bộ cụm gối đỡ – tối thiểu mỗi tháng một lần với các hệ thống chạy liên tục. Đo nhiệt độ thân gối đỡ bằng súng đo hồng ngoại là cách nhanh nhất để phát hiện sớm bất thường: nhiệt độ vượt quá 70°C khi vận hành bình thường là tín hiệu cần dừng máy kiểm tra ngay. Đối với môi trường nhiều bụi, việc bổ sung thêm vòng chắn bụi bên ngoài hoặc nâng cấp phớt chắn kín hơn sẽ kéo dài tuổi thọ gối đỡ đáng kể. Đội ngũ kỹ thuật tại
đơn vị Môi trường Green Life từng ghi nhận nhiều trường hợp gối đỡ hỏng sớm chỉ vì phớt chắn bụi không phù hợp với điều kiện vận hành thực tế tại xưởng.
Biết làm gì khi gối đỡ ngâm dầu xuất hiện tiếng ồn lạ và hành động sớm sẽ giúp bạn tránh được chi phí thay thế không đáng có, quan trọng hơn là tránh thời gian dừng máy ngoài kế hoạch – thứ mà bất kỳ xưởng sản xuất nào cũng muốn giảm đến mức thấp nhất. Đối với các doanh nghiệp tại miền Bắc, việc lựa chọn
gối đỡ ngâm dầu Hà Nội từ nguồn cung uy tín cũng góp phần hạn chế rủi ro hỏng hóc và đảm bảo vận hành ổn định lâu dài.
){kind=link}